Emisyon Profili Yönetimi

Son güncelleme 3 ay önce

Emisyon Profili Yönetimi, tesisleriniz için özel GHG kategori filtreleri oluşturmanıza ve bu filtreleri kaydederek emisyon hesaplamalarına otomatik olarak uygulamanıza olanak tanır. Böylece her tesisin ihtiyacına uygun hesaplama profilleri tanımlanabilir.

Varsayılan Profil

Sisteme ilk kez giriş yapıldığında, Carbondeck tarafından hazırlanmış varsayılan bir şablon (2025 Default Template) otomatik olarak gelir. Bu şablon üzerinden hesaplamalara hemen başlayabilirsiniz.

Özelleştirme

Kendi GHG profilinizi oluşturmak veya değiştirmek için Özelleştir butonuna tıklayın. Burada Scope 1, 2 ve 3 kategorileri ve alt kategoriler listelenir. İlgili alt kategoriyi seçerek emisyon faktörleri ekleyebilir veya güncelleyebilirsiniz.

Emisyon Faktörü Ekleme Adımları

  1. İlgili alt kategoriye tıklayın.

  2. Emisyon Kaynağı Ekle seçeneğini seçin.

  3. Açılan formda aşağıdaki bilgileri doldurun:

    • Referans: Emisyon faktörünün kaynağı (örn. IPCC, Defra, vb.)

    • Referans Yılı: Kaynağın yılı

    • Bölge: Emisyon faktörünün ülke veya bölge bazlı farklılık gösterdiği durumlarda seçim yapılmalıdır. Örn. Elektrik tüketimi için ülke bazlı faktör seçimi gerekir. Ancak sızıntı gazları için bölgesel ayrım olmadığından sistemde otomatik olarak Global seçeneği gelir.

    • Emisyon Kaynağı: Seçilen alt kategoriye uygun emisyon kaynağı

    • Değerlendirme Raporu Versiyonu: EF’nin hangi raporuna dayalı olduğunu belirtir (örn. AR4, AR5, AR6).

    • Birimler: Kullanıcılar, ellerindeki aktivite verilerinin birimine göre uygun ölçü birimini seçebilir (örn. kWh, litre, ton, km, m³, TL, USD vb.).

      • Carbondeck, seçilen birimler üzerinden otomatik dönüşüm yapar ve hesaplamaları doğru şekilde yürütür. Böylece kullanıcılar verilerini hangi birimde takip ediyorlarsa o birim üzerinden hesaplama yapmaya devam edebilirler.

  4. Seçimleri tamamladıktan sonra Kaydet butonuna basın.

Ek Bilgiler

1. Spend-based ve Activity-based Yaklaşımlar

Bazı kategorilerde (örneğin Purchased Goods and Services) emisyon faktörü seçerken Sub-Category alanında iki yöntem karşınıza çıkar:

  • Spend-based:
    Eğer ağırlık, hacim gibi fiziksel veriler yoksa, para birimi üzerinden hesaplama yapmak için kullanılır (örn. TL, USD, EUR). Harcama tutarına dayalı emisyon hesaplaması yapmanızı sağlar.

  • Activity-based:
    Eğer satın alınan mal veya hizmetlerin miktar bilgisi (örn. kg, ton, litre) mevcutsa, bu yöntem kullanılmalıdır. Fiziksel birimlere dayalı hesaplama, daha spesifik ve doğru sonuçlar sağlar.

GHG Protokol önceliği:

  • Veri varsa → Activity-based EF

  • Veri yoksa → Spend-based EF

Her iki yaklaşımda da sonraki adımlar aynıdır: Referans kaynağı, yıl, bölge, rapor versiyonu ve kullanılacak birimler seçilir.

2. Ulaşım ve Taşımacılık Emisyon Faktörleri

Upstream/Downstream Transportation and Distribution veya Business Travel gibi kategorilerde, öncelikle taşımacılığın/ulaşımın hangi yöntemle yapıldığının belirtilmesi gerekir.

Sub-Category alanında şu seçenekler bulunur:

  • Road Freight (Karayolu)

  • Air Freight (Havayolu)

  • Sea Freight (Denizyolu)

  • Rail Freight (Demiryolu)

  • Business Travel için: Road, Air, Sea, Rail Travel + Hotel Stay

Seçim yapıldıktan sonra standart emisyon faktörü adımları takip edilir:

  • Reference seçilir.

  • Reference Year belirlenir.

  • Region seçilir (örn. Hotel Stay için mutlaka konaklama yapılan ülke seçilmelidir).

  • Değerlendirme Raporu Versiyonu seçilir.

  • Units belirlenir (örn. ton-km, yolcu-km, geceleme vb.).

Taşımacılık yöntemine göre emisyon faktörleri ciddi farklılıklar gösterir. Örneğin, havayolu taşımacılığı karayoluna kıyasla çok daha yüksek emisyon değerine sahiptir.

Emisyon Profilini Kaydetme

Emisyon Profili Yönetimi ekranında herhangi bir alt kategoriye yeni bir emisyon faktörü eklendiğinde, bu değişikliğin hesaplamalarda kullanılabilmesi için profilin kaydedilmesi gerekir.

Kaydetme Süreci

  1. Yeni bir emisyon faktörü ekledikten sonra, ekranın sağ üst kısmında yer alan Emisyon Profilini Kaydet butonuna tıklayın.

  2. Karşınıza iki farklı seçenek içeren bir pencere çıkar:

1. Seçili Şablonu Düzenle

  • Bu seçenek, daha önce oluşturulmuş olan bir emisyon profili üzerinde değişiklik yapmak istediğiniz durumlarda kullanılır.

  • Örneğin daha önce tanımlanmış bir profiliniz varsa ve bu profile yeni bir emisyon faktörü eklediyseniz, Seçili Şablonu Düzenle seçeneğini işaretleyerek mevcut profilinizi güncelleyebilirsiniz.

  • Bu işlemle birlikte, ilgili alt kategoride eklediğiniz yeni emisyon faktörü mevcut profile dahil edilir.

  • Bu profil hangi tesislerde kullanılıyorsa, bu tesislerin hesaplamaları da otomatik olarak güncellenir.

2. Yeni Şablon Olarak Kaydet

  • Eğer sistemin sunduğu varsayılan bir şablon (örneğin 2025 Default Template) üzerinde ilk kez özelleştirme yapıyorsanız, sistem bu işlemi yeni bir profil oluşturma olarak algılar.

  • Bu durumda yalnızca “Yeni Şablon Olarak Kaydet” seçeneği aktif olur.

  • Yeni şablon oluşturmak için:

    • Template Name (Şablon Adı) alanına profiliniz için bir isim girin (örneğin 2025 Template).

    • Facilities alanında, bu yeni profilin hangi tesislerde kullanılacağını seçin.

    • Ardından Profil Kaydet butonuna tıklayarak işlemi tamamlayın.

  • Bu işlem sonrasında, yeni oluşturduğunuz şablon seçtiğiniz tesislerle ilişkilendirilir. Hesaplamalar artık bu profilin altında tanımladığınız emisyon faktörleri üzerinden yürütülür.

Ek Bilgiler

  • Daha önce oluşturduğunuz bir profilde değişiklik yaparken de dilerseniz Yeni Şablon Olarak Kaydet seçeneğini tercih edebilirsiniz. Bu durumda sistem mevcut profilinizi korur ve eklediğiniz değişikliklerle yeni bir versiyon oluşturur.

  • “Seçili Şablonu Düzenle” seçeneği seçildiğinde ise sistem mevcut profili günceller; yeni bir profil oluşturulmaz.

Özetle:

  • Yeni profil oluşturuyorsanız → Yeni Şablon Olarak Kaydet

  • Var olan profili güncelliyorsanız → Seçili Şablonu Düzenle

  • Her iki durumda da kaydetme işlemi tamamlandıktan sonra, seçilen tesislerdeki hesaplamalar eklenen emisyon faktörleriyle otomatik olarak güncellenir.

Kaydedilen Emisyon Profilleri

Emisyon Profili Yönetimi ekranının alt kısmında, sistemde oluşturulmuş tüm GHG profilleri listelenir.
Bu alandan mevcut profilleri görüntüleyebilir, tesis atamalarını yönetebilir veya silebilirsiniz.

1. Profil Görüntüleme

  1. Kaydedilen Emisyon Profilleri listesini açın.

  2. Görüntülemek istediğiniz profilin yanındaki ">" simgesine tıklayın.

  3. Açılan detay ekranında:

    • Emisyon Kaynakları başlığı altında, Scope 1, 2 ve 3 kapsamındaki tüm emisyon faktörlerini görebilirsiniz.

    • Tesisler başlığı altında ise, bu profilin hangi tesislerde kullanıldığını görüntüleyebilirsiniz.

2. GHG Profile Tesis Atama (Assign Facilities)

  1. Detay ekranında sağ üstte yer alan Assign Facilities butonuna tıklayın.

  2. Açılan pencerede:

    • Mevcut profile yeni tesis ekleyebilir,

    • Veya daha önce atanmış tesisleri kaldırabilirsiniz.

  3. İlgili tesisleri seçtikten sonra Kaydet butonuna tıklayın.

  4. Güncellenen profil, seçilen tesislerde otomatik olarak geçerli hale gelir.

Her tesis yalnızca bir GHG profili üzerinden hesaplama yapabilir. Bu nedenle hangi profilin kullanılacağını dikkatle seçmeniz gerekir.

3. Profil Seçimi

  1. Hesaplamalarda kullanılacak profili belirleyin.

  2. İlgili profili seçtikten sonra Assign Facilities adımını uygulayarak, bu profili gerekli tesislere atayın.

  3. Kaydettiğiniz anda, tesislerin tüm hesaplamaları bu profilin tanımlı emisyon faktörleri üzerinden yürütülür.

4. Profil Silme

  1. Kaydedilen Emisyon Profilleri listesinden silmek istediğiniz profilin yanındaki ">" simgesine tıklayın.

  2. Açılan detay ekranında sağ üstte bulunan Sil butonuna basın.

  3. Sistem bir onay mesajı gösterir. Sil butonuna tıklayarak işlemi onaylayın.

Profil üzerinde herhangi bir tesis atanmışsa silme işlemi yapılamaz.

Silme işleminden önce, tüm tesis atamalarını kaldırmanız gerekir.

Tüm atamaları kaldırdıktan sonra işlemi tekrar deneyebilirsiniz.